Đọc hiểu tiếng Hàn — Ngôn ngữ

Tôi học tiếng Hàn đã ba năm nhưng khả năng viết cứ dậm chân tại chỗ.

Vì vậy tôi đi xin tư vấn, và cô giáo bảo tôi hãy viết nhật ký bằng tiếng Hàn không bỏ sót ngày nào.

Về đến nhà, tôi kể với bạn cùng phòng: “Cô bảo dù chỉ ba câu mỗi ngày cũng được, cứ viết nhật ký đi.”

Lúc đầu không biết viết gì nên tôi chỉ ghi thời tiết và món ăn trưa.

Dần dần tôi bắt đầu viết về cảm xúc trong ngày hay những cuộc trò chuyện với bạn bè.

Gặp cách diễn đạt nào không biết, tôi tra từ điển rồi ghi chép riêng bên cạnh cuốn nhật ký.

Sáu tháng sau, lần đầu tiên tôi đạt điểm cao trong bài thi viết.

Giờ đây nếu không viết nhật ký, tôi có cảm giác như một ngày vẫn chưa kết thúc.

Từ mùa xuân năm nay, tôi và em trai học tiếng Tây Ban Nha qua video hai lần một tuần.

Tuần trước tôi phải tăng ca nên nghỉ học, em trai tôi học một mình.

Tối hôm đó em trai nhắn lại: “Thầy bảo đến buổi sau phải dịch lời một bài hát mình thích.”

Chúng tôi chọn một bài nhạc pop Latin mà cả hai đều thích, mở từ điển ra và dịch từng dòng một.

Nhưng dịch theo nghĩa trong từ điển thì bài hát nghe chẳng hay chút nào.

Khi chúng tôi kể chuyện đó trong giờ học, thầy nói đó chính là mục đích của bài tập lần này.

Ý thầy là chuyển tải cảm xúc và văn hóa trong bài hát quan trọng hơn từng từ một.

Từ đó, mỗi khi đọc lời bài hát, chúng tôi nghĩ đến tâm trạng của người nói ra những lời ấy trước tiên chứ không phải từ ngữ.

Seoyeon vừa học phiên dịch ở cao học vừa làm tình nguyện viên tại các sự kiện quốc tế.

Tháng trước, cô được giao phiên dịch sang tiếng Hàn bài phát biểu của một diễn giả nước ngoài tại một hội nghị học thuật.

Người phụ trách nói rằng diễn giả sẽ đọc nguyên văn bản thảo, nên cô chỉ cần chuẩn bị kỹ bản thảo đã nhận trước là được.

Nhưng khi bài phát biểu bắt đầu, Seoyeon thầm nghĩ: “Bảo mình chỉ cần chuẩn bị bản thảo, thế mà diễn giả lại gập hẳn bản thảo lại rồi.”

Diễn giả đặt câu hỏi cho khán giả và thậm chí còn kể ngay tại chỗ chuyện thời thơ ấu của mình.

Seoyeon bối rối, nhưng cô tập trung theo mạch câu chuyện hơn là từng từ một.

Sau bài phát biểu, diễn giả cảm ơn cô và nói rằng nhờ phần phiên dịch mà ông cảm thấy như đã thật sự trò chuyện với khán giả.

Hôm đó, Seoyeon học được rằng khả năng phán đoán tức thời cũng quan trọng như sự chuẩn bị.

Tôi đăng ký lớp ngôn ngữ ký hiệu ở ủy ban quận vì muốn trò chuyện tốt hơn với người hàng xóm bị khiếm thính.

Ngày đầu tiên, vừa bước vào lớp, nhân viên phụ trách đã cho tôi biết trước lời dặn của giảng viên.

Nhân viên nói: “Giảng viên bảo trong giờ học đừng phát ra tiếng, chỉ nói chuyện bằng tay và nét mặt thôi.”

Lúc đầu, học mà không được nói khiến tôi thấy ngượng ngùng và bức bối.

Nhưng tôi sớm nhận ra rằng trong ngôn ngữ ký hiệu, nét mặt cũng quan trọng như cử động tay.

Cùng một cử động tay, tùy theo nét mặt mà có lúc thành câu hỏi, có lúc thành câu cảm thán.

Ba tháng sau, lần đầu tiên tôi nói chuyện thời tiết với hàng xóm bằng ngôn ngữ ký hiệu.

Khi người hàng xóm tươi cười đáp lại, mọi bức bối bấy lâu nay đều tan biến.

Ông của Minho, đã ngoài bảy mươi, dạo này đang học dùng ứng dụng nhắn tin trên điện thoại.

Trước đây ông chỉ toàn gọi điện, nhưng khi thấy các cháu nói chuyện bằng tin nhắn thì ông đổi ý.

Nhưng tin nhắn của ông chỉ toàn những câu ngắn như “Biết rồi.”, nên cả nhà thường hiểu lầm là ông đang giận.

Vì vậy, cháu gái bày cho ông thử gắn một hình mặt cười vào cuối mỗi câu.

Ông nói với bà: “Cháu gái bảo cuối tin nhắn nhất định phải gắn cái mặt cười này đấy.” rồi bắt đầu tập luyện.

Giờ đây, tin nhắn ngắn của ông lúc nào cũng có hai, ba hình mặt cười.

Cả nhà ngạc nhiên vì cùng một câu nói mà chỉ thêm một hình là cảm giác đã khác hẳn.

Dạo này, trong nhóm chat gia đình, ông là người gửi lời chào buổi sáng sớm hơn ai hết.

Jisoo sắp có buổi phỏng vấn nói tiếng Anh để tuyển chọn sinh viên trao đổi.

Vì có thói quen nói nhanh khi căng thẳng, cô nhờ anh trai làm bạn luyện tập cùng.

Anh trai lần lượt đặt từng câu hỏi và ghi âm câu trả lời bằng điện thoại.

Khi Jisoo lại tuôn một tràng không ngừng nghỉ, anh trai hét lên: “Đã bảo là nói chậm và rõ ràng cơ mà!”

Nghe lại bản ghi âm, dù là lời của chính mình mà cô vẫn khó hiểu mình đang nói gì.

Từ hôm đó, Jisoo luyện tập lấy hơi một lần giữa các câu và nhấn mạnh những từ quan trọng.

Vào ngày phỏng vấn, giám khảo khen cô nói rõ ràng và điềm tĩnh nên rất dễ nghe.

Vừa nghe tin đỗ, Jisoo liền gửi tin nhắn cảm ơn cho anh trai trước tiên.

Junho làm việc ở một công ty thương mại và luôn không tự tin khi nói tiếng Anh.

Thế nhưng anh được giao thuyết trình sản phẩm mới trong cuộc họp với đối tác nước ngoài vào tháng sau.

Lúc đầu anh định nhờ phiên dịch, nhưng trưởng nhóm khuyên anh thử tự thuyết trình bằng tiếng Anh.

Trưởng nhóm đã bảo nhất định phải nhân dịp này tự mình làm thử thì Junho cũng không thể từ chối thêm nữa.

Mỗi ngày trước khi đi làm, anh đọc to bản thảo thuyết trình và còn luyện tập trước mặt đồng nghiệp.

Anh cũng nhận ra rằng những câu ngắn và rõ ràng hiệu quả hơn nhiều so với những câu hoàn hảo.

Vào ngày thuyết trình, anh bị bí lời vài lần, nhưng các đối tác vẫn chăm chú lắng nghe đến cuối.

Nhờ trải nghiệm đó, Junho tin rằng ngoại ngữ tiến bộ qua những lần mắc lỗi.

Taeyun lớn lên ở Busan, mùa xuân năm nay đã vào làm tại một trung tâm chăm sóc khách hàng ở Seoul.

Tuần đầu tiên, đàn anh nhiều lần nhấn mạnh rằng khi tư vấn qua điện thoại thì không được dùng tiếng địa phương mà phải nói giọng chuẩn.

Trên đường về, Taeyun lẩm bẩm một mình: “Giọng quê thì có làm sao mà cứ bắt nói giọng chuẩn suốt thế.”

Dù vậy, để sửa ngữ điệu, tối nào anh cũng luyện tập bằng cách đọc theo bản tin thời sự.

Nhưng một hôm, một vị khách lớn tuổi nghe giọng Taeyun thì vui mừng hỏi quê anh ở đâu.

Hóa ra vị khách đó cũng là người Busan, nên hai người nhanh chóng trò chuyện thoải mái.

Nghe kể lại chuyện đó, đàn anh cũng thừa nhận rằng giọng chuẩn là cơ bản, nhưng giọng nói thân thiện đôi khi cũng có ích.

Giờ đây, Taeyun tư vấn khách hàng bằng cách chuyển đổi tự nhiên giữa hai giọng nói tùy theo tình huống.

Trong lớp của cô Eunjeong, một giáo viên tiếng Hàn, có một học viên chăm chỉ hơn bất kỳ ai.

Một hôm, cô Eunjeong giao bài tập về nhà là mỗi ngày học thuộc một ít từ mới.

Một tuần sau, cậu học viên tự hào nói rằng mình đã học thuộc hơn ba trăm từ, bắt đầu từ trang đầu tiên của cuốn từ điển.

Nhưng khi thực sự nói chuyện, cậu lại không dùng được những từ đó trong câu.

Cô Eunjeong mỉm cười và nói: “Cô đâu có bảo em học thuộc từ điển theo thứ tự từ đầu.”

Rồi cô giải thích rằng phải học từ cùng với câu ví dụ và hình dung tình huống thực tế sẽ dùng thì mới nhớ lâu.

Sau đó, cậu học viên bắt đầu mỗi ngày chọn năm từ và tự đặt câu.

Số từ học thuộc tuy ít đi, nhưng một tháng sau, những cách diễn đạt cậu dùng khi nói chuyện đã tăng lên rõ rệt.

Thầy Hyunwoo, người dạy tiếng Nhật ở một trường cấp ba, gần đây phát hiện ra một điều lạ khi kiểm tra bài tập về nhà.

Những học sinh thường ngày đến câu ngắn cũng thấy khó, bỗng nhiên lại bắt đầu dùng những cách diễn đạt rất khó.

Hóa ra nhiều học sinh đã viết bằng tiếng Hàn rồi đưa vào ứng dụng dịch và chép lại y nguyên.

Trong giờ học, thầy Hyunwoo nói: “Thầy bảo các em dùng ứng dụng dịch để kiểm tra, chứ đâu có bảo để nó làm bài tập thay các em.”

Thay vào đó, thầy giao một bài tập mới: trước tiên tự mình viết câu rồi so sánh với ứng dụng dịch.

Học sinh vừa tìm xem câu của mình khác câu của ứng dụng ở đâu và vì sao, vừa tự mình phân tích ngữ pháp.

Vài tuần sau, bài viết của học sinh tuy còn hơi vụng về nhưng đã gần với tiếng nói của chính các em hơn nhiều.

Thầy Hyunwoo cho rằng dạy cách sử dụng công cụ đúng đắn quan trọng hơn là cấm chúng.

Tôi là du học sinh đến từ Mexico, và giờ đã tròn một năm kể từ khi tôi đến Hàn Quốc.

Lúc đầu, vì quan tâm đến tôi nên các bạn Hàn Quốc thường bắt chuyện với tôi bằng tiếng Anh.

Tôi rất biết ơn, nhưng cứ thế thì tiếng Hàn của tôi mãi chẳng tiến bộ.

Vì vậy dạo này, dù bạn bè rủ nói chuyện thoải mái bằng tiếng Anh, tôi vẫn trả lời bằng tiếng Hàn đến cùng.

Câu trả lời của tôi chậm và cũng hay sai, nhưng giờ các bạn đã chịu chờ tôi và chỉ ra chỗ sai.

Đôi khi các bạn hỏi tôi về cách nói trong tiếng Tây Ban Nha, nên chúng tôi dạy nhau.

Tuần trước, lần đầu tiên tôi tán gẫu với bạn bè đến khuya mà chỉ dùng tiếng Hàn.

Tôi đã học được bằng chính trải nghiệm của mình rằng phải chịu đựng một chút bất tiện thì khả năng ngôn ngữ mới tiến bộ.

Tôi đã hoàn thành khóa học một năm tại trung tâm giáo dục tiếng Hàn và tuần sau sẽ dự lễ kết thúc khóa học.

Các học viên lớp tôi đã suy nghĩ về một cách đặc biệt để bày tỏ lòng biết ơn với các thầy cô.

Có nhiều ý kiến được đưa ra, nhưng cuối cùng mọi người đều thống nhất sẽ cùng nhau hát tặng thầy cô một bài hát Hàn Quốc.

Là lớp trưởng, tôi đến phòng giám đốc để chuyển lời đề nghị này.

Tôi hơi run giọng thưa: “Các bạn lớp em đề nghị hát tặng thầy cô một bài trong lễ kết thúc khóa học ạ.”

Giám đốc tươi cười và còn chuẩn bị riêng cho chúng tôi một phòng học để luyện tập.

Vào ngày lễ, khi chúng tôi hát với cách phát âm còn vụng về, một vài thầy cô đã rơi nước mắt.

Tôi thật sự tự hào vì đã có thể gửi gắm lòng biết ơn suốt một năm vào từng câu hát.

Ở công ty nơi Subin làm việc, nhân viên đến từ nhiều quốc gia cùng làm việc với nhau.

Các cuộc họp được tiến hành bằng tiếng Hàn, và nhân viên nước ngoài thường bỏ lỡ nội dung vì mọi người nói nhanh và dùng từ viết tắt.

Vì vậy, các nhân viên nước ngoài đã cùng nhau gửi lên phòng nhân sự đề xuất thay đổi cách họp.

Nghe tin, trưởng phòng hỏi Subin: “Vậy các nhân viên nước ngoài đề nghị họp như thế nào?”

Subin giải thích rằng đề xuất là nói chậm bằng từ ngữ dễ hiểu và sau cuộc họp thì tóm tắt nội dung đã quyết định thành văn bản.

Lúc đầu, các nhân viên Hàn Quốc nói là phiền phức, nhưng chẳng bao lâu họ nhận ra điều đó có ích cho tất cả mọi người.

Bởi khi cố gắng giải thích bằng lời dễ hiểu, chính các nhân viên Hàn Quốc cũng sắp xếp suy nghĩ của mình rõ ràng hơn.

Giờ đây ở công ty này, họp bằng lời lẽ dễ hiểu đã trở thành phép lịch sự cơ bản của mọi người.

Tôi sống ở một ngôi làng nhỏ vùng quê và đã tự học tiếng Hàn được ba năm.

Trong làng không ai biết tiếng Hàn nên rất khó tìm được người rủ mình cùng học.

Rồi một ngày nọ, trên bảng tin của thư viện địa phương xuất hiện thông báo tìm người lập câu lạc bộ ngoại ngữ.

Tôi lấy hết can đảm nộp đơn đăng ký thành lập câu lạc bộ tiếng Hàn.

Buổi sinh hoạt đầu tiên có hai học sinh cấp ba thích phim truyền hình Hàn Quốc và một giáo viên đã nghỉ hưu đến tham gia.

Chúng tôi gặp nhau vào mỗi sáng thứ Bảy để đọc chữ Hangul và luyện hội thoại ngắn.

Trong lúc dạy người khác, tôi lại hiểu chính xác hơn những điểm ngữ pháp trước đây mình hay nhầm lẫn.

Việc học trở nên vui hơn nhiều so với khi tôi học một mình, và giờ câu lạc bộ đã có mười thành viên.

Tôi thích phim truyền hình Hàn Quốc nhưng lúc nào cũng chỉ dựa vào phụ đề để xem.

Một hôm, người bạn Hàn Quốc tên Haeun rủ tôi cùng xem phim mà không bật phụ đề.

Lúc đầu, lời thoại nhanh quá nên tôi nghe không hiểu nổi một nửa và chỉ muốn bỏ cuộc ngay.

Mỗi khi có cảnh tôi không hiểu, Haeun lại tạm dừng và giải thích giọng điệu của nhân vật cũng như tình huống.

Nhờ vậy, tôi nhận ra ngay cả những câu ngắn như “Thật á?” hay “Thôi được rồi.” cũng chứa nhiều cảm xúc khác nhau.

Suốt hai tháng xem mỗi tuần một tập, tôi cố nén lòng muốn bật phụ đề.

Giờ nghĩ lại, bộ phim mà Haeun rủ xem không phụ đề chính là giáo trình luyện nghe tốt nhất đối với tôi.

Dạo này, chính tôi lại hay rủ những người bạn khác thử xem không phụ đề.

Khi tôi quyết định học tiếng Hàn, điều khiến tôi sợ nhất là những chữ cái trông như vòng tròn và que gậy.

Những người xung quanh cũng bảo chỉ riêng việc học thuộc mấy chữ đó thôi cũng mất vài tháng.

Nhưng trong buổi học đầu tiên, giáo viên nói: “Bảo là chữ khó thôi, chứ chỉ cần hiểu nguyên lý thì vài ngày là đọc được.”

Nghe nói các phụ âm của Hangul được tạo ra dựa theo hình dạng của miệng và lưỡi khi phát âm.

Tôi được học rằng nguyên âm được tạo ra bằng cách kết hợp chấm và nét tượng trưng cho trời, đất và người.

Hiểu được nguyên lý rồi, tôi thấy thật kỳ diệu khi có thể đoán được âm của cả những chữ lần đầu nhìn thấy.

Thật vậy, chỉ sau một tuần tôi đã có thể đọc ngắc ngứ các biển hiệu trên đường.

Tất nhiên hiểu nghĩa lại là chuyện khác, nhưng cảm giác vượt qua bức tường đầu tiên thật sự rất đặc biệt.

Sắp đi công tác Trung Quốc, Dohyun đăng ký lớp hội thoại tiếng Trung ở trung tâm gần công ty.

Những đồng nghiệp đã học trước nói rằng cô giáo phụ trách giao nhiều bài tập và rất nghiêm khắc.

Vì thế, vào buổi học đầu tiên, Dohyun mở cửa lớp trong tâm trạng vô cùng căng thẳng.

Thế nhưng cô giáo rót cho mỗi người một tách trà và bắt đầu bằng câu chuyện về món ăn mỗi người yêu thích.

Dohyun thầm nghĩ: “Nghe bảo là cô giáo nghiêm khắc, không ngờ không khí lại thoải mái thế này.”

Tất nhiên bài tập nhiều đúng như lời đồn, nhưng toàn là những cách diễn đạt có thể dùng ngay khi đi công tác.

Dù phát âm sai, cô giáo vẫn mỉm cười cho anh đọc theo nhiều lần nên anh không thấy áp lực chút nào.

Ba tháng sau, tại nơi công tác, Dohyun đã có thể gọi món ở nhà hàng và chào hỏi đơn giản mà không cần phiên dịch.

Con trai tám tuổi của tôi cực kỳ ghét học từ vựng tiếng Anh.

Hễ mở sổ từ vựng ra là con lại kêu đau bụng hoặc buồn ngủ rồi lảng đi chỗ khác.

Thế nhưng lạ thay, phải bảo là trò chơi chứ không phải học thì con mới tự cầm thẻ tiếng Anh lên.

Vì vậy, tôi thử dùng thẻ từ vựng để tạo ra các trò chơi như bingo và truy tìm kho báu.

Cách chơi là giấu thẻ khắp nơi trong nhà, tìm được thẻ nào mà đọc to từ trên thẻ đó thì được điểm.

Để được thêm điểm, con bắt đầu chủ động hỏi nghĩa những từ mình chưa biết.

Khoảng một tháng sau, con thỉnh thoảng còn dùng xen những từ trong trò chơi vào các cuộc nói chuyện hằng ngày.

Tôi nhận ra rằng chỉ cần tìm được cách phù hợp với con, việc học cũng có thể trở thành một trò chơi vui vẻ.

Mẹ tôi năm nay vừa tròn sáu mươi tuổi, dạo này đang mê mải học tiếng Pháp.

Mẹ kể từ hồi còn trẻ, mẹ đã mơ được đến Paris và tự mình trò chuyện với người dân ở đó.

Nhưng họ hàng lại lo lắng, bảo rằng ở tuổi đó mà học ngôn ngữ mới thì đã quá muộn.

Mẹ cười và nói: “Sáu mươi mà đã bảo là muộn thì sao được?”

Mỗi sáng mẹ nghe khóa học trên radio, còn buổi tối thì đi học ở trung tâm văn hóa của khu phố.

Có lúc mẹ buồn vì phát âm khó, nhưng những câu viết tay trong vở mỗi ngày một nhiều thêm.

Mẹ kể tháng trước lần đầu tiên mẹ đã trò chuyện được năm phút với một giảng viên người Pháp.

Nhìn mẹ như vậy, tôi cũng tin rằng học thì thật sự không bao giờ là muộn.

Con trai tôi lớn lên ở Mỹ nên hầu như không nói được tiếng Hàn, còn mẹ tôi sống ở Seoul thì hoàn toàn không biết tiếng Anh.

Vì vậy, khi mẹ đến nhà chúng tôi vào mùa hè này, tôi đã làm phiên dịch giữa hai người.

Ở bàn ăn, mẹ nhìn cháu rồi nói với tôi: “Bảo nó rửa tay trước khi ăn cơm đi.”

Mấy ngày đầu, mọi cuộc trò chuyện giữa hai người đều phải qua miệng tôi.

Thế nhưng nghe đi nghe lại cùng một câu, chẳng biết từ lúc nào con đã tự nói trước: “Con rửa tay ạ.”

Mẹ tôi cũng học từ cháu những câu chào ngắn bằng tiếng Anh như “Good morning” và vụng về nói theo.

Một tháng trôi qua, hai người đã có thể cùng nhau cười chỉ bằng cử chỉ và vài câu nói.

Vào ngày mẹ về Hàn Quốc, con tôi chào bà ở sân bay bằng tiếng Hàn: “Bà ơi, bà lại đến nữa nhé.”