Đọc hiểu tiếng Hàn — Thời tiết

Vào lúc mùa hè sắp kết thúc, dự báo thời tiết cho biết một cơn bão lớn đang tiến lên từ vùng biển phía nam.

Ở Hàn Quốc, bão chủ yếu đến trong khoảng từ tháng Bảy đến tháng Chín, mang theo gió mạnh và mưa lớn.

Tối hôm đó, trưởng thôn của một làng chài nhỏ đi họp ở huyện về rồi tập trung người dân tại nhà văn hóa thôn.

Bà Sunja ngồi ở hàng đầu hỏi: “Thế huyện bảo buộc thuyền lại đến khi nào?”

Trưởng thôn truyền đạt rằng huyện đề nghị buộc chặt tất cả thuyền vào cảng trước trưa mai và không ra khơi.

Người dân thức đến khuya dọn những đồ vật có thể bị gió cuốn bay và kiểm tra mái nhà, cửa sổ.

Hai ngày sau, bão đi qua với mưa gió dữ dội, nhưng làng không bị thiệt hại lớn.

Bà nói nhờ chuẩn bị trước nên mọi người đều bình an, rồi nắm chặt tay trưởng thôn.

Tháng Một năm nay, tôi cùng bạn Junseo leo lên một ngọn núi mùa đông phủ đầy tuyết.

Dưới chân núi khoảng âm ba độ nên chúng tôi thấy không lạnh như mình nghĩ.

Nhưng trên núi, cứ lên cao một trăm mét thì nhiệt độ thường giảm khoảng 0,6 độ.

Thêm vào đó, khi lên đến sống núi, gió mạnh khiến nhiệt độ cảm nhận thấp hơn nhiều.

Một ông cụ chúng tôi gặp trước trạm trú ẩn nói: “Nhân viên ban quản lý bảo từ đây trở đi nhất định phải mang đinh chống trượt.”

Chúng tôi mang đinh chống trượt, đeo găng tay dày rồi chậm rãi bước trên con đường trơn trượt.

Trên đỉnh núi, ngón tay như sắp đông cứng nên chúng tôi chỉ chụp vài tấm ảnh rồi xuống ngay.

Từ hôm đó, khi đi núi mùa đông, tôi không còn chỉ nhìn nhiệt độ dưới chân núi để phán đoán nữa.

Cậu học sinh tiểu học Doyun đã ở nhà ông nội ở quê trong kỳ nghỉ.

Một hôm, ngay sau khi mặt trời lặn, một ngôi sao sáng khác thường lấp lánh trên bầu trời phía tây.

Ông kể rằng người xưa gọi ngôi sao đó là Gaebapbaragi.

Nghe nói nó có tên như vậy vì xuất hiện vào lúc chó đang chờ bữa tối.

Rồi ông quay sang bà đang ngồi bên cạnh và nói thêm: “Bà nó ơi, thầy ở đài thiên văn bảo cái đó không phải ngôi sao mà là hành tinh tên là sao Kim đấy.”

Sao Kim trông sáng nhất chỉ sau mặt trời và mặt trăng, và trên bầu trời lúc rạng sáng nó còn được gọi là Saetbyeol, tức sao Mai.

Doyun rất ngạc nhiên khi biết sao Hôm và sao Mai đều là cùng một sao Kim.

Từ đó, tối nào Doyun cũng cùng ông ra sân tìm sao Kim.

Khi đến cuối tháng Sáu, ông tôi bắt đầu chăm chú nghe dự báo thời tiết trên radio hơn hẳn.

Ở Hàn Quốc, thường từ khoảng thời gian này sẽ có mùa mưa kéo dài chừng một tháng, mưa rất thường xuyên.

Front mưa thường bắt đầu từ đảo Jeju, đi qua các vùng phía nam rồi lên các vùng miền trung.

Một buổi sáng, ông nói với bà: “Bà nó ơi, radio bảo từ cuối tuần này là bắt đầu mùa mưa đấy.”

Vì vậy trước khi đến thứ Bảy, chúng tôi vội vàng thu hoạch ớt và rau xà lách trong vườn.

Chúng tôi còn dọn đất và lá cây đọng ở cống thoát nước, rồi phơi khô những chiếc chăn dễ bị ẩm dưới nắng.

Đúng như dự báo, từ cuối tuần mưa trút xuống, và mấy ngày sau đó khó mà thấy được mặt trời.

Nhờ chuẩn bị trước nên nhà ông bà đã vượt qua mùa mưa dài mà không gặp trục trặc gì.

Trong nhóm chat của câu lạc bộ thiên văn ở trường đại học có tin rằng đêm đó sẽ có nguyệt thực toàn phần.

Buổi tối, bạn cùng phòng Haeun nhắn lại với tôi: “Anh Minjae hỏi tối nay cậu có đi xem nguyệt thực không.”

Tôi trả lời ngay là sẽ đi, rồi mang theo áo khoác dày lên sân thượng của trường.

Nguyệt thực xảy ra khi Trái Đất nằm giữa mặt trời và mặt trăng, và bóng của Trái Đất che khuất mặt trăng.

Dù mặt trăng đã bị che hoàn toàn nhưng không biến mất mà lại có màu đồng đỏ, khiến ai nấy đều thốt lên trầm trồ.

Anh Minjae giải thích rằng đó là vì ánh sáng đỏ bị khúc xạ khi đi qua bầu khí quyển của Trái Đất đã lọt vào tận bên trong vùng bóng.

Khác với nhật thực, nguyệt thực có thể xem bằng mắt thường một cách an toàn, nên cả những người không có kính thiên văn cũng thoải mái thưởng thức.

Vầng trăng đỏ tôi ngắm từ sân thượng đêm ấy đã trở thành cảnh tượng đáng nhớ nhất trong đời sinh viên của tôi.

Một buổi chiều hè, sau khi cơn mưa rào đi qua, một cầu vồng thật lớn hiện ra trên bầu trời phía đông.

Em trai tôi là Hajun, sau khi nói chuyện điện thoại với bà xong, cứ nhìn ra ngoài cửa sổ hồi lâu.

Khi tôi hỏi: “Bà hỏi em vì sao có cầu vồng à?”, em trai tôi gật đầu.

Thế là tôi giải thích rằng ánh nắng bị khúc xạ và phản xạ bên trong những giọt nước nhỏ trong không khí rồi tách thành nhiều màu.

Tôi còn cho em biết cầu vồng luôn xuất hiện ở phía đối diện mặt trời, nên phải đứng quay lưng về phía mặt trời mới nhìn thấy được.

Em tôi nhanh chóng nhận ra rằng vì là buổi chiều nên mặt trời ở phía tây, còn cầu vồng xuất hiện ở phía đông.

Hajun gọi điện lại cho bà và hào hứng giải thích những gì vừa học được.

Bà cười lớn qua điện thoại, nói rằng cháu trai đã thành thầy giáo thật rồi.

Mùa đông năm ngoái, tôi sống ở một thành phố nhỏ phía bắc Phần Lan với tư cách sinh viên trao đổi.

Nơi đó gần vòng Bắc Cực, nên khi đến tháng Mười Hai, ban ngày chỉ còn vài tiếng.

Một hôm, em gái Yerin ở Hàn Quốc gọi điện nhắn: “Mẹ hỏi ở đó ban ngày có thật là ngắn thế không.”

Tôi trả lời rằng ngày ngắn thì cũng tiếc thật, nhưng bù lại có thể ngắm cực quang trên bầu trời đêm dài.

Cực quang là hiện tượng các hạt mang điện bay đến từ mặt trời va chạm với không khí trên bầu trời vùng cực và phát ra ánh sáng.

Đêm hôm đó, cực quang màu xanh lục lay động như tấm rèm, vắt ngang bầu trời.

Quên cả cái lạnh dưới không độ, tôi quay video cảnh đó rồi gửi cho gia đình.

Hôm sau, mẹ nhắn lại rằng lúc trước lo vì ngày ngắn, nhưng giờ thì chỉ thấy ghen tị thôi.

Vào kỳ nghỉ xuân, gia đình tôi đến Jindo để xem hiện tượng nước biển rẽ đôi.

Nước biển lên xuống khoảng hai lần mỗi ngày, chủ yếu do lực hút của mặt trăng.

Đặc biệt vào những ngày nước rút rất sâu, giữa các hòn đảo lộ ra một con đường cát rộng.

Mọi người mang ủng cao su đi dọc theo con đường đó, có người còn nhặt cả nghêu sò.

Lúc đó, mẹ tôi ở lại trên bãi biển đã gọi điện cho em gái Seojin đang đi phía trước.

Khi cuộc gọi kết thúc, bố hỏi: “Mẹ hỏi con nước bên cạnh đường đã sâu chưa à?”

Khi Seojin nói đúng vậy, bố nhìn hai bên đường rồi bảo cả nhà nhanh chóng quay về trước khi nước dâng lên lại.

Chúng tôi về đến bãi biển chưa được bao lâu thì con đường đó lại biến mất vào lòng biển.

Hồi nhỏ, tôi là đứa trẻ cứ đến mùa đông là ngày nào cũng ngước nhìn bầu trời, chờ xem khi nào tuyết đầu mùa rơi.

Thấy tôi như vậy, ông tôi sống ở một làng trên núi đã hứa với tôi một điều thú vị qua điện thoại.

Ông bảo trên núi tuyết đầu mùa đến sớm hơn thành phố, nên khi tuyết rơi ông sẽ gọi cho tôi đầu tiên.

Nghe nói nơi càng cao thì nhiệt độ càng thấp, nên ở các làng miền núi tuyết đầu mùa thường rơi sớm hơn thành phố.

Một sáng sớm cuối tháng Mười năm đó, ông thật sự gọi điện báo tuyết đang rơi.

Ông đưa điện thoại ra ngoài cửa sổ, nói sẽ cho tôi nghe tiếng tuyết rơi, rồi cười mãi.

Ở khu nhà tôi, phải khoảng một tháng sau đó tuyết đầu mùa mới rơi.

Đến giờ, năm nào cứ vào cuối thu tôi lại chờ cuộc gọi tuyết đầu mùa của ông.

Vào kỳ nghỉ hè, anh Taemin một mình đi leo núi dọc theo sống núi của một ngọn núi cao.

Đến chiều, những đám mây đen khổng lồ cuồn cuộn bốc lên trên bầu trời, và từ xa tia chớp lóe sáng.

Ánh sáng nhanh hơn âm thanh rất nhiều, nên phải vài giây sau khi thấy tia chớp mới nghe được tiếng sấm.

Nếu từ lúc thấy tia chớp đến khi nghe tiếng sấm mất khoảng ba giây thì sét đã đánh ở nơi cách khoảng một ki-lô-mét.

Anh Taemin thử đếm thì thấy khoảng cách đó ngày càng ngắn lại.

Khi đến trạm trú ẩn, người quản lý lớn tuổi hỏi: “Sấm gần thế này mà cậu vẫn định lên đến đỉnh sao?”

Người quản lý nói rằng nếu nghe thấy tiếng sấm thì đã ở trong khoảng cách sét có thể đánh tới, và dặn tránh xa sống núi và những cây lớn.

Anh Taemin từ bỏ việc lên đỉnh và ở trong trạm trú ẩn chờ cơn bão đi qua.

Nhật thực là hiện tượng mặt trăng đi qua giữa mặt trời và Trái Đất rồi che khuất mặt trời.

Vào ngày có nhật thực một phần, thầy Jeongwoo, giáo viên khoa học, đã tập trung học sinh ra sân trường.

Trên tờ thông báo thầy dán ở lối vào sân trường có ghi: “Ai lại nhìn mặt trời bằng mắt thường lâu bao giờ, nhưng vào ngày nhật thực thì tính tò mò dễ lấn át.”

Thầy cảnh báo rằng dù mặt trời bị che một phần, ánh sáng vẫn rất mạnh nên có thể làm hại mắt.

Kính râm thông thường không thể bảo vệ mắt, nên học sinh đeo kính chuyên dụng xem nhật thực và lần lượt nhìn lên bầu trời.

Những học sinh không có kính thì chọc một lỗ nhỏ trên tờ giấy để quan sát hình mặt trời chiếu xuống mặt đất.

Trên mặt đất hiện rõ hình mặt trời bị che một bên, trông giống như trăng lưỡi liềm.

Hôm đó, học sinh đã học được rằng ngay cả hiện tượng kỳ thú cũng phải biết cách xem an toàn thì mới tận hưởng trọn vẹn được.

Mùa thu năm ngoái, tôi và chồng ra khỏi nhà từ sáng sớm để đến nhà một người bạn sống bên bờ sông.

Khi đến gần sông, sương mù dày đặc bao phủ, đến cả chiếc xe ngay phía trước cũng khó nhìn thấy.

Sương mù hình thành khi vào những đêm quang đãng, không có gió, không khí gần mặt đất lạnh đi và hơi nước ngưng tụ thành những giọt nước nhỏ.

Đặc biệt quanh sông hồ có nhiều hơi nước nên sương mù thường xuất hiện vào các buổi sáng mùa thu.

Chúng tôi bật đèn khẩn cấp và chạy chậm, nhưng lỡ đi quá ngã rẽ và lạc đường một hồi lâu.

Chồng tôi tiếc nuối nói giá mà ra khỏi nhà sớm hơn một tiếng thì tốt rồi.

Tôi cười nói: “Dù mình có xuất phát sớm hơn thì liệu có tránh được trận sương mù này không?”

Khi mặt trời mọc và nhiệt độ tăng lên, sương mù tan biến như chưa từng có, và chúng tôi đã đến nhà bạn an toàn.

Ông tôi thường kể cho tôi nghe chuyện hồi trẻ ông đã nhìn thấy sao chổi Halley trên bầu trời đêm.

Sao chổi Halley quay quanh mặt trời và cứ khoảng bảy mươi sáu năm lại đến gần Trái Đất một lần.

Lần gần nhất nó đến gần Trái Đất là năm 1986, và lần tới là khoảng năm 2061.

Sao chổi được tạo thành từ băng và bụi, nên khi đến gần mặt trời, khí và bụi phun ra tạo thành một cái đuôi dài.

Ông nói cái đuôi ấy mờ hơn ông tưởng, nhưng đó là cảnh tượng cả đời ông không thể quên.

Sau khi ông mất, tôi quyết tâm rằng khi sao chổi ấy quay lại, nhất định tôi sẽ tận mắt nhìn thấy.

Đến lúc đó, có lẽ tôi cũng đã thành một người già tóc bạc trắng như ông.

Dù vậy, cứ nghĩ đến ngày được kể câu chuyện này cho các cháu là lòng tôi đã thấy háo hức.

Eunseo, học sinh lớp bốn, đã mua một cuốn sổ quan sát thời tiết vào ngày đầu tiên của học kỳ mới.

Eunseo viết thật to lời tự hứa sẽ quan sát bầu trời vào cùng một giờ mỗi ngày lên trang đầu cuốn sổ.

Mấy ngày đầu, cô bé chỉ vẽ hình dạng những đám mây mà thôi.

Nhưng khi ghi chép ngày càng nhiều, cô bé nhận ra rằng thời tiết sau đó thay đổi tùy theo hình dạng của mây.

Những ngày có mây tích như cục bông thường trời quang, còn mây đen vươn cao thì mang theo mưa rào.

Ngoài ra, vào ngày hôm sau khi có quầng tròn quanh mặt trời, trời thường hay mưa.

Cuối học kỳ, Eunseo mang cuốn sổ này đi dự cuộc thi thuyết trình khoa học của trường và được khen ngợi.

Eunseo đã học được rằng nếu ghi chép đều đặn thì ngay cả trên bầu trời bình thường cũng có thể tìm ra quy luật.

Ở Hàn Quốc có câu “thiên cao mã phì”, nghĩa là trời cao và ngựa béo.

Bà tôi cũng hay nói: “Mùa nào mà bầu trời chẳng đẹp, nhưng chẳng có gì bằng trời thu.”

Bầu trời có màu xanh là vì khi ánh nắng đi qua không khí, ánh sáng xanh bị tán xạ nhiều hơn các ánh sáng khác.

Thế nhưng vào mùa hè, trong không khí có nhiều hơi nước nên có nhiều ngày bầu trời trông mờ đục.

Khi mùa thu đến, không khí lạnh và khô tràn vào, nên hơi nước và bụi trong không khí giảm đi.

Vì thế có thể nhìn rõ đến tận nơi xa, và màu xanh của bầu trời cũng trông đậm và sâu hơn.

Vào những ngày như thế, ra công viên gần nhà, ngẩng đầu ngắm bầu trời một lát cũng thật hay.

Mong rằng dù cuộc sống thường ngày bận rộn, chúng ta cũng đừng bỏ lỡ những món quà mà mỗi mùa mang lại.

Con gái tôi là Sohee, đang du học ở Nhật Bản, tuần trước lần đầu tiên trải qua động đất.

May mà không ai bị thương nặng, nhưng khi nghe tin đó tim tôi đập thình thịch một hồi lâu.

Hôm sau, bà cụ hàng xóm gặp tôi trước khu chung cư hỏi: “Trời ơi, con gái chị kể chỗ nó ở rung mạnh lắm à?”

Tôi kể rằng rung mạnh đến mức cái cốc trên bàn rơi xuống, nhưng con gái tôi đã bình tĩnh hành động đúng như đã được học.

Nghe nói trong lúc rung, Sohee đã chui xuống dưới một chiếc bàn chắc chắn và lấy đệm ngồi che đầu.

Và nghe nói sau khi hết rung, con bé đã đi cầu thang bộ thay vì thang máy để ra bãi đất trống rộng bên ngoài tòa nhà.

Bà hàng xóm nói Hàn Quốc cũng không phải nơi hoàn toàn không có động đất, nên rủ chúng tôi cũng tìm hiểu trước.

Tối hôm đó, tôi cùng gia đình kiểm tra trước chiếc bàn chắc chắn nhất trong nhà và nơi sẽ sơ tán đến.